Wie in tijden van polarisatie geen partij kiest, kan het verwijt krijgen de kool en de geit te sparen. Dat verwijt heeft Erasmus dan ook vaak gekregen. Hij had veel kritiek op de RK kerk, op de machtswellust van Pausen, op de handel in aflaten, op de schijnheiligheid binnen de kloostermuren, op de pietluttigheid van theologen. Toch bleef hij binnen zijn moederkerk. Erasmus ging een heel eind mee in de kritiek van Luther op de kerk, maar werd geen Lutheraan. Erasmus wilde de kerk meer stap voor stap veranderen, van binnenuit, zonder geweld. Hij kreeg het verwijt de kool en de geit te sparen, geen keuze te maken, laf te zijn, te duiken.
De kool en de geit, Luther en de Paus. Op 16e eeuwse schilderijen staat de kool symbool voor de vrouwelijke natuur, de aarde. Daar komen immers kinderen van, uit de boerenkool. Luther was een echte boerenleider, man van het gewone volk, populist; de ‚kool’ staat voor Luther. En dan is de ‚geit’ dus de Paus. De geit staat in de middeleeuwse schilderkunst symbool voor het kwaad en voor de wellust. Erasmus had een grote afkeer van de decadentie, de wellust en de rijkdom van het pauselijk hof.
Dook Erasmus? In plaats van beschutting te zoeken aan een van beide zijden, ging Erasmus vol in de wind staan. Hij kreeg zowel de wind vanvoren van Maarten Luther als van de RK kerk. Ze wilden hem allebei graag in hun kamp hebben, maar Erasmus weigerde. Hij bleef nuanceren en bestreed beide kampen. En beslist niet met kleurloze, middelmatige teksten. Integendeel. De teksten van Erasmus zijn gewaagd, scherpzinnig, soms satirisch, poëtisch, polemisch en elegant.
Polarisatie heeft ook vandaag de dag als gevolg dat het tussengebied tussen beide polen verdampt. De „kolen” en de „geiten” voeren het hoogste woord. Ten koste van de vrijheid van geloof, de rechtsstaat, de parlementaire democratie, de onafhankelijke journalistiek, de onbevangen wetenschap, de vrije kunsten, de liefdevolle pedagogie.